معرفی محصول

زولجنسما نخستین ژن‌درمانی تاییدشده برای درمان آتروفی عضلانی نخاعی نوع ۱ (SMA1) در نوزادان است که پرفروش ترین داروی ژن‌درمانی تا سال ۲۰۲۴ (حدود ۱.۲۱ میلیارد دلار) به شمار می‌رود. این درمان به‌صورت تک‌دوز وریدی تجویز می‌شود و از یک وکتور ویروسی AAV9 برای تحویل نسخه عملکردی ژن SMN1 استفاده می‌کند. کمبود این ژن منجر به ضعف شدید عضلات و نارسایی تنفسی در اوایل نوزادی می‌شود. زولجنسما هدفمند به نورون‌های حرکتی می‌رسد تا تولید پروتئین SMN را احیا کند.

پیشینه علمی

آتروفی عضلانی نخاعی (SMA) یک بیماری ژنتیکی نادر و کشنده در کودکان است که ناشی از جهش در ژن SMN1 روی کروموزوم 5q13.2 می‌باشد. کاهش شدید پروتئین SMN باعث تحلیل نورون‌های حرکتی و از دست رفتن عملکرد حرکتی و تنفسی می‌شود. پیش از زولجنسما، گزینه‌های درمانی شامل nusinersen و risdiplam بودند که با افزایش اسپلایسینگ SMN2 بهبود نسبی ایجاد می‌کردند، اما نیاز به تجویز مکرر داشتند. زولجنسما، با هدف درمان ریشه‌ای بیماری، با یک دوز ژن درمانی، نسخه سالم SMN1 را به سلول‌ها می‌رساند.

یافته های بالینی

اثربخشی: (بر اسا داده های مطالعات ۶ مرکز در بریتانیا، ۲۰۲۱–۲۰۲۳:

• تعداد بیماران : ۹۹ کودک مبتلا به SMA نوع ۱
• میانگین سن تزریق: ۱۰ ماه (محدوده: ۶/۰ تا ۸۹ ماه)
• افزایش عملکرد حرکتی بر اساس CHOP-INTEND :
  • ۶/۸۴ ٪ از بیماران بهبود عملکرد حرکتی داشتند
  • در کودکان  ۶ < ماه: میانگین افزایش نمره  ۷/۱۷واحد
  • در کودکان ≥ ۲ سال: افزایش متوسط  ۸/۳واحد
  • اثربخشی در بیماران سنگین‌تر (بیشتر از ۵/۱۳ کیلوگرم) نیز مشاهده شد، اما کمتر بود

ایمنی:

• عوارض کبدی (ترانس‌آمینیت):
  • افزایش AST در ۴/۶۸٪ و ALT در ۵/۴۶٪ بیماران
  • افزایش شدید (>400 U/L) در ۱۲–۱۷٪ بیماران
  • نیاز به افزایش دوز پردنیزولون در ۳۵٪ بیماران (بیشتر در بیماران سنگین وزن)
• ترومبوسیتوپنی بدون علامت در ۷/۷۱٪ (اغلب در هفته اول)
• افزایش تروپونین I بدون علامت در ۷/۳۳٪
• هیچ موردی از TMA یا نارسایی قلبی گزارش نشد
• دو مورد فوت گزارش شد که مرتبط با درمان نبودند

Zolgensma^TM تحولی بزرگ در درمان SMA نوع ۱ به شمار می‌رود. داده‌های واقعی نشان می‌دهند که این درمان ژنی تک‌دوز، عملکرد حرکتی را به‌ویژه در نوزادان به‌طور چشمگیری بهبود می‌بخشد. ایمنی آن در کودکان کوچک‌تر بهتر است؛ با این حال، در کودکان بزرگ‌تر یا سنگین‌تر نیاز به پایش کبدی و قلبی دقیق وجود دارد. انتخاب بیمار مناسب، مشاوره قبل از درمان و نظارت پس از تجویز، کلید موفقیت این ژن‌درمانی گران‌قیمت است.