معرفی مورد
پسر ۱۳ سالهای با تشخیص اپیدرمولایزیس بولوزای دیستروفیک مغلوب (RDEB)، یک اختلال نادر ژنتیکی ناشی از جهش در ژن COL7A1 که منجر به نقص در کلاژن نوع هفت (C7) میشود، با درگیری شدید چشمی مراجعه کرد. این بیماری موجب ایجاد تاول و اسکار مزمن پوستی و چشمی شده بود؛ بهطوری که بیمار دچار التهاب چسبنده ملتحمه، جوشخوردگی پلک به قرنیه (آنکیلوبلفارون) و کاهش پیشرونده بینایی شده بود. علیرغم انجام جراحیهای قبلی مانند برش چسبندگی و پیوند غشای آمنیون و نیز درمانهای حمایتی، دید چشم راست بیمار در حد «تشخیص حرکت دست» و چشم چپ به ۲۰/۴۰۰ کاهش یافته بود.
مداخله در مانی
بیمار در مرکز چشمBascom Palmer دانشگاه میامی، تحت درمان ژندرمانی موضعی با (B-VEC (beremagene geperpavec قرار گرفت؛ دارویی تأییدشده از سوی FDA که ژن عملکردی COL7A1 را با استفاده از وکتور غیرتکثیرشونده ویروس هرپس سیمپلکس نوع ۱ (HSV-1) منتقل میکند.
روند درمان شامل موارد زیر بود:
- مداخله جراحی: برداشت پنیوس و چسبندگی در چشم راست به همراه پیوند غشای آمنیون.
- کاربرد B-VEC: یک قطره از محلول رقیق نشده B-VEC با غلظت ۵×۱۰۹ PFU/mL بلافاصله پس از جراحی استفاده شد. سپس سه بار در هفته به مدت دو هفته، استفاده شد، پس از آن هر هفته یک بار و در ادامه هر ماه یک بار تکرار شد.
- درمانهای کمکی: شامل انسولین موضعی، قطره پلاسمای غنی از فاکتور رشد و آنتیبیوتیک.
نتایج بالینی
- ترمیم قرنیه: بسته شدن کامل اپیتلیوم در ۳ ماه پس از درمان با دریافت ۱۹ دوز B-VEC، بدون بازگشت چسبندگی یا اسکار در طول پیگیری ۸ ماهه.
- بهبود بینایی: افزایش دید از حد تشخیص حرکت دست (logMAR 3.00) به logMAR 0.10) 20/25) در چشم درمانشده.
- ایمنی درمان: بدون هیچگونه سمیت چشمی یا عوارض مرتبط با HSV-1؛ یک عارضه سیستمیک گزارش شد که از عوارض جراحی گوارشی بود و با درمان مد نظر بیارتباط بود.
این گزارش نشان میدهد که B-VEC میتواند با بازگرداندن عملکرد کلاژن ۷، عوارض چشمی RDEB را درمان کند. عدم عود چسبندگی و اسکار نسبت به چشم مقابل که سابقه جراحی بدون موفقیت داشت، مؤید اثربخشی بالقوه این درمان است. البته نبود داده مولکولی برای تأیید بیان C7 و همراهی درمانهای کمکی از محدودیتهای این مطالعه است. انجام بررسیهای گستردهتر برای تأیید نتایج ضروری است.
