تولید واکسن ایرانی در گیر مجوزها

دکتر وحید خدامی در برنامه رساتو از چالش‌های پیش روی تولید واکسن‌های ایرانی با دانش نوین گفتند.

دکتر خدامی، مدیر عامل شرکت رِناپ نیز از دیگر میهمانان این برنامه با بیان این‌که فناوری mRNA یک فناوری بسیار جدید است، گفت: عموم مردم دنیا چیزی در حدود دو سال است که به واسطه واکسن‌های کرونا با این فناوری آشنا شده است، ولی شاید برای بینندگان این برنامه جالب باشد که بیش از چهار سال است که در ایران به‌طور جدی مشغول این فناوری هستیم. از ابتدای پاندمی کووید و هنگامی که شرکت‌های مطرح مثل شرکت مادرنا در ژانویه سال ۲۰۲۰ که حدود یک ماه از شناخت ژنوم ویروس کرونا گذشته بود، اقدام به توسعه واکسن مبتنی‌بر mRNA برای مقابله با کووید کردند، ما نیز دست به‌کار شدیم.

وی تاکید کرد: ما تیم خود را در ۲۰ بهمن ۹۸ تشکیل دادیم. ده روز پیش از آن که اولین نمونه کرونا در ایران اعلام شد و از آن زمان تاکنون مشغول این فناوری هستیم و سعی کردیم تمام مراحل را بسیار علمی، دقیق و قانونی جلو ببریم. بر اساس داده‌های موجود، ما نخستین تیمی هستیم که کار واکسن‌کرونا را در ایران شروع کردیم و گواهی کد اخلاق آزمایش‌های حیوانی گرفتیم. چراکه، همواره سعی کردیم بر مبنای مقررات فعالیت کنیم.

خدامی خاطرنشان کرد: در ابتدا نسبت به این فناوری در کل کشور با دیده تردید نگاه می‌شد؛ خاطرم هست که وقتی می‌گفتم واکسن‌های مبتنی بر mRNA نخستین واکسن‌هایی خواهند بود که مجوز می‌گیرند، تقریباً کسی نبود که باور کند. این بر اساس حدود ۱۲ سال فعالیتی بود که من در ایران و آمریکا داشتم و شناخت داشتم که این فعالیت در دنیا در حال انجام است. ماه گذشته بود که انجمن‌های ویروس شناسی و ایمونولوژی به طور مجزا به وزارت بهداشت نامه دادند که این واکسن‌ها بهترین واکسن برای کووید است و بهتر است کشور آن را تأمین کند، حالا یا باید از طریق واردات تأمین شود یا باید تولید داخل شود.

وی افزود: من با افتخار می‌گویم که ما جوانب مختلف این فناوری را با توجه به توان داخلی و تلاش نخبگانی که خیلی از آن‌ها رتبه‌های برتر کنکور بوده و از نقاط مختلف دنیا به جمع ما پیوسته بودند، بررسی کرده و کارهای بسیار چشمگیری انجام دادیم. اما به‌دلیل رویکردی که داشتیم در این موارد اطلاع رسانی نکردیم، اما کارهای بسیار بزرگی انجام شد. به هرحال، به دلیل مشکلات بسیار نتوانستیم این واکسن را وارد فاز کلینیکال و فاز کارآزمایی بالینی بکنیم. اما، هر سویه‌ای که آمد به دلیل قابلیت این فناوری واکسن آن را درست کردیم و الان سویه اُمیکرون را آماده داریم.

دکتر خدامی نیز در پاسخ به این سوال مجری برنامه مبنی بر این‌که رگولاتور چه کند که در عین این‌که به وظیفه‌اش که تضمین سلامت مردم است، عمل کند، گفت: واضح است که در مسئله واکسن نقش رگولاتوری بسیار مهم و حیاتی است. چون واکسن برای افراد سالم و در پهنه بسیار وسیع به وسعت یک کشور و کل دنیا استفاده می‌شود، نقش رگولاتوری بسیار مهم می‌شود. نکته‌ای که در این میان حائز اهمیت است این است که نباید به این نقش یک سویه نگاه شود. مثلا ما جلوی یک واکسنی که ممکن است عوارضی داشته باشد را می‌گیریم، چون ممکن است باعث ایجاد مخاطرات و خدای نکرده مرگ‌ومیر شود؛ اما از سوی دیگر، وقتی یک بیماری تلفات میلیونی می‌دهد، در اینجا تعلل برای تسهیل روند رسیدن یک واکسن به مقصود با همان خطر اول برابری می کند.

ایشان ادامه دادند: البته در سبک و سیاق مدیریتی ایران، نوع نخست را می توان کشف و توبیخ کرد و نوع دوم را نه؛ به همین خاطر سازمان رگولاتوری محتاط می‌شود و سعی می‌کند تا جایی که می‌تواند به‌ویژه در مورد فناوری‌های جدید نه بگوید، به این دلیل که نکند اشتباهی رخ دهد.

وی تصریح کرد: از زمانی که شرکت مادرنا اقدام به تولید واکسن کرد، یعنی از زمانی که ژنوم کووید کشف شد تا زمانی که واکسن تولید شد، تنها ۴۲ روز طول کشید. فقط ۲۰ روز طول کشید تا سازمان رگولاتوری به آن‌ها مجوز دهد و به اولین فرد آن را تزریق کنند؛ چون سازمان رگولاتوری از قبل با این‌ها همراه بود، کارگروه تشکیل داده‌ بودند و ایمیل‌های شبانه که پیرامون این مقوله بینشان رد و بدل شده، موجود است. ۲۴ ساعته و در تمام طول هفته همکاری کردند و این کار را به‌صورت یک پروژه مشترک دیدند، ظرف مدت ۱۰ ماه این واکسن تمام فازهای مختلف خود را طی کرد و در ابعاد وسیع توزیع شد که در دنیا بی‌سابقه بود. ما همچنین انتظاری را از سازمان رگولاتوری خودمان داشته و داریم؛ گرچه خیلی راه داریم به آن برسیم.

دکتر خدامی نیز عنوان کرد: با استناد به صحبت‌های برخی از مسئولان سازمان غذا و دارو در سال‌های گذشته، که گفتند در ایران تاکنون داروی جدیدی را ثبت نکردیم، باید بپرسیم با توجه به آمار و دستاوردهای شرکت‌های ایرانی چرا این اتفاق می افتد؟ وقتی فناوری به ما این قدرت و سرعت را می‌دهد که برای اولین بار بتوانیم در ایران یک داروی جدیدی ثبت کنیم، چرا نمی‌شود؟ به نظر می‌آید سازمان غذا و دارو به دلایلی نسبت به فناوری‌های جدید بسیار محتاط رفتار می‌کند و عملا ثبت داروهای جدید را تبدیل به امر غیر ممکن می‌کند.

وی ادامه داد: در چنین شرایطی اگر من تولیدکننده بخواهم این کار را ادامه بدهم، باید دارویی را که افتخار می‌کنم همه مراحل آن را در ایران توسعه دادیم، در یک کشور دیگر ثبت کنم و محصول آن را برای هموطنان‌مان بیاورم.

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *